In de streek Les Garrigues draait het om oli d’oliva: olijfolie. En dan die van de arbequina-olijf, klein van stuk maar groots van smaak. Deze olijfolie bepaalt het landschap, de inwoners en de identiteit van deze nog onbekende regio. Ontdek en proef het zelf met deze 2-daagse roadtrip.

Dag 1

Hoe de arbequina-olijf Catalonië veroverde

Begin in Arbeca, de bakermat van de arbequina-olijf in Spanje. De naam van deze olijfsoort komt van dit dorp: arbequina is het verkleinwoord van Arbeca. Volgens de overlevering nam de hertog van Medinaceli in de 17e eeuw stekken van arbequina-olijfbomen uit Palestina mee naar zijn landgoed in Arbeca. Van hieruit veroverde de olijfsoort Catalonië en Spanje.

Gedreun van de oliemolen

Tijdens de olijfoogst – van circa oktober/november tot en met januari – hoor je het constante gedreun van de oliemolen de Cooperativa Arbequina die overuren draait. Olijfboeren rijden dan af en aan op hun tractoren met aanhanger om hun zonet geoogste olijven af te leveren. Binnen een paar uur is dit al vloeibaar goud! In de winkel van de coöperatie koop je de olijfolie en andere olijfschatten. Deze winkel doet ook dienst als Oficina de Turisme.

Tijdscapsule uit het verleden

Let eens op de mooie modernistische gevel van deze coöperatiewinkel / Oficina de Turisme. Die is van de hand van de Catalaanse architect Cèsar Martinell. Als leerling en medewerker van Gaudí was hij ook betrokken bij de bouw van de Sagrada Família. Op een paar minuten wandelen wacht trouwens een kleine tijdscapsule: een ruimte vol historische machines en gereedschappen die tonen hoe olijven vroeger geoogst en geperst werden.

Paradijsje midden in de natuur

Trek door het glooiende landschap richting Cervià de les Garrigues. Overal waar je kijkt: olijfbomen, afgewisseld met naald-, amandel- en walnootbomen. Stenen muurtjes markeren de percelen en af en toe doemt een traditionele cabana op: een hut waar boeren vroeger schuilden of overnachtten. Vanuit Cervià hobbel je nog 4 kilometer verder over onverharde wegen naar Finca Les Cometes, een oase van rust waar je enkel de natuur hoort, zoals kwetterende vogels. Hier maakt het stel Martin en Neus op kleinschalige wijze olijfolie, waaronder een soort met Demeter-keurmerk, als enige in heel Catalonië.

Samenwerken en spelen met de natuur

Voor dit Demeter-keurmerk werken Martin en Neus volgens de biodynamische landbouw, strikter dan de biologische variant. De focus ligt op een vruchtbare en natuurlijke bodem, biodiversiteit, dierenwelzijn; kunstmest en chemicaliën zijn taboe. Alles volgens de ritmes van de natuur, zelfs die van de maan. Het is een manier van telen die draait om samenwerken en spelen met de natuur.

Zo ruik en proef je

Proef bij Finca Les Cometes hun negen soorten Cometes-olie: conventioneel, biologisch en biodynamisch, allemaal verge extra, plus zes varianten met smaakmakers als rozemarijn, citroen of cayennepeper. Giet een scheutje in een donkerrood proefglaasje, plaats het glazen dekseltje erop en warm de olie aan de onderkant met je handpalm op. Haal het dekseltje weg, stop je neus in het glaasje, inhaleer diep… Ruik goed en proef erna. Bitter, fruitig, pittig, wat ontdek je? Welke is jouw favoriet? Naast bezoeken met proeverij organiseren ze op deze finca ook ontbijt tussen de olijfbomen. In oktober en november kun je de oogst meemaken.

Wat verge extra wil zeggen

Verge extra staat voor de hoogste kwaliteit olijfolie, verkregen uit de eerste koude persing zonder chemicaliën of verhitting. Olijfolie verge extra heeft een heel lage zuurgraad, een perfecte smaak en geur - imperfecties als ranzig, muf of schimmelig kent deze olie niet - en het heeft alle natuurlijke voedingsstoffen behouden.

Dagmenu bereid met lokale olijfolie

Ga naar Cervià de les Garrigues voor de lunch in restaurant Lo Nou Casal. Kies het dagmenu, waarbij alle gerechten uiteraard zijn bereid met lokale olijfolie. Na de lunch is een stop bij Cooperativa Camp de Cervià een aanrader. Achter de pas gerenoveerde en gezellige winkel zie je de oliemolen. Tijdens de oogst zeker zul je ‘m zeker flink horen brommen.  

DOP = beschermde oorsprongsbenaming

De olijfolie van Cooperativa Camp de Cervià heeft, net als die van de Cooperativa Arbequina, het DOP-keurmerk (BOB in het Nederlands, beschermde oorsprongsbenaming). Dat garandeert dat de olijfolie verge extra echt uit Les Garrigues komt en volgens strenge normen is geproduceerd. DOP Les Garrigues staat dan ook voor de allerbeste oli d’oliva verge extra.

Dag 2

Al na drie jaar olijven

Zet vanochtend Cuadrat Valley in je navigatie. Via rustige slingerwegen bereik je zo deze 21e-eeuwse finca: een ambitieus project van Patrick en Evelyne, Franse wijnboeren. Evelyne heeft Catalaanse roots en uit nostalgie kocht ze een stuk land met oude olijfbomen nabij l’Albagés, later uitgebreid met nieuwe aanplant. Na drie jaar gaven deze olijfbomen al hun eerste olijven. Zo snel gaat het! Terwijl een olijfboom wel honderden jaren oud kan worden.

Ultramodern gebouw met hypermoderne molen

Boven op de heuvel staat het moderne, architectonisch opvallende gebouw van Cuadrat Valley. Met in de kelder hun fonkelnieuwe olijfmolen. Je komt hier precies te weten hoe olijfolie tegenwoordig wordt gemaakt: wassen, malen, centrifugeren, scheiden en filteren. Een bijzonder proces om van dichtbij te leren kennen.

Traditionele versus nieuwe olijfgaarden

In de bezoekersruimte geniet je van het prachtige zicht op zowel traditionele als nieuwe olijfgaarden. Traditionele olijfbomen staan zo’n 10 meter uit elkaar en vergen veel werk bij snoeien en oogsten. De nieuwe olijfbomen staan dichter op elkaar in strakke rijen, zodat een speciaal landbouwwerktuig het werk grotendeels overneemt. Hogere opbrengst, minder menskracht.

Rijpe olijven = zachtere olijfolie

Bij Cuadrat Valley oogsten ze hun arbequina-olijven al in september, wanneer deze nog groen zijn. Goed voor een frisse, licht bittere smaak van hun olijfolie verge extra DOP. Hoe later de oogst, hoe donkerder en rijper de olijven, hoe zachter de olie. Ze hebben ook een premium olijfolie waarbij de pit niet wordt meegemalen. Ontdek de verschillen tijdens een proeverij.

Coöperaties houden dorpen levend

Pak de auto naar l’Albagés voor een bezoek aan Cooperativa La Fraternal de L‘Albagés, een een coöperatie van ruim honderd jaar in dit dorpje met 350 inwoners. Ook hier produceren ze olijfolie verge extra met DOP-kenmerk. Coöperaties als deze zijn de ruggengraat van Les Garrigues: ze bieden werk en houden de dorpen levendig. Als het niet te druk is, laten ze je graag proeven van hun olijfolie verge extra Alba 19\19.

Oogsten met een trillende paraplu

Heb je een romantisch beeld van een net onder de boom waar olijven in vallen? Vergeet het maar. Olijven die op de grond terechtkomen, voldoen niet aan de strenge kwaliteitsnormen. In Les Garrigues werken ze met een paraigua vibrador: een “omgekeerde paraplu” die rond de boom wordt geklemd en de stam laat trillen zodat de olijven in de opvangparaplu vallen. Soms gebeurt het nog handmatig met een grote “kam”.

Hoofdstad van de olijfolie

Sluit af in Les Borges Blanques, de hoofdstad van de oli d’oliva verge extra. In januari vindt hier de Fira de l’Oli d’Oliva Verge Extra Catalunya plaats, de belangrijkste olijfoliemarkt van Catalonië. Voor de beste lunches ga je naar deze vier toprestaurants: Hostal Benet, Restaurant Masia Les Garrigues, Café Terrall Restaurant en Restaurant el 9 Syrah. Ze gebruiken allemaal Les Garrigues-olijfolie. Ben je er tussen begin november en half december? Dan serveren deze restaurants tijdens de Mostra Gastronòmica de Les Garrigues een menú degustació, een verfijnd proeverijmenu waarin oli d’oliva verge extra de hoofdrol speelt. De perfecte afsluiting van je roadtrip!

Meer tips

• Logeer in de Parador van Lleida, op slechts een half uurtje rijden van Les Garrigues.

• Lunch bij een van de andere restaurants van de Mostra Gastronòmica de Les Garrigues: Restaurant Les Cuines de la Llena (La Pobla de Cérvoles) of Restaurant El Sindicat de Tarrés (Tarrés).

• Bezoek het Museu de l'Oli de Catalunya & Centre de la Cultura de l'Oli a La Granadella (ochtenden).

• Geen mogelijkheid om ernaartoe te reizen maar wil je wel de olijfolie kopen? Bestel online bij de coöperatie van Arbeca, Cervia de Les Garrigues of l’Albagés en ze sturen de bestelling (binnen de EU) naar je toe.

‍